Culture - Journal of Culture in Tourism, Art & Education
Σκοπός του ηλεκτρονικού περιοδικού Culture - Journal of Culture in Tourism, Αrt and Education είναι η προώθηση θεμάτων σχετικών με τις θεματικές του περιοδικού μέσω επιστημονικών εργασιών οι οποίες δεν έχουν δημοσιευτεί αλλού.
Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Διάσωσης Σχολικού Υλικού
Οι συγγραφείς που δημοσιεύουν σε αυτό το περιοδικό συμφωνούν με τους ακόλουθους όρους: Οι συγγραφείς διατηρούν τα πνευματικά δικαιώματα και παραχωρούν στο περιοδικό το δικαίωμα πρώτης δημοσίευσης με το έργο που διατίθεται ταυτόχρονα με άδεια Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) που επιτρέπει σε άλλους να μοιράζονται το έργο με αναγνώριση της πατρότητας του έργου και της αρχικής δημοσίευσης σε αυτό το περιοδικό. Οι συγγραφείς μπορούν να συνάψουν ξεχωριστές, πρόσθετες συμβατικές ρυθμίσεις για τη μη αποκλειστική διανομή της δημοσιευμένης έκδοσης του έργου του περιοδικού (π.χ., να το δημοσιεύσουν σε ένα ιδρυματικό αποθετήριο ή να το δημοσιεύσουν σε ένα βιβλίο), με αναγνώριση της αρχικής του δημοσίευσης σε αυτό το περιοδικό. Οι συγγραφείς επιτρέπεται και ενθαρρύνονται να δημοσιεύουν το έργο τους στο διαδίκτυο (π.χ., σε ιδρυματικά αποθετήρια ή στον ιστότοπό τους) πριν και κατά τη διάρκεια της διαδικασίας υποβολής, καθώς αυτό μπορεί να οδηγήσει σε παραγωγικές ανταλλαγές, καθώς και σε νωρίτερη και μεγαλύτερη αναφορά στο δημοσιευμένο έργο.
Η Μετασχηματίζουσα Μάθηση μέσα από την Αισθητική Εμπειρία σε περιβάλλοντα AR/niVR και η διαμόρφωση αναπαραστάσεων πολιτιστικού προορισμού στην προσχολική εκπαίδευση
Η μελέτη εξετάζει την εφαρμογή της Μετασχηματίζουσας Μάθησης μέσα από την Αισθητική Εμπειρία (ΜΜΑΕ) στην προσχολική εκπαίδευση, με τη χρήση τεχνολογιών Επαυξημένης (AR) και μη Εμβυθιστικής Εικονικής Πραγματικότητας (niVR). Η έρευνα υλοποιήθηκε σε πειραματικό νηπιαγωγείο με τη συμμετοχή 39 νηπίων, μέσω δραστηριοτήτων εικαστικής δημιουργίας, χρήσης της εφαρμογής Quiver Vision και εικονικής περιήγησης στο Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας. Ακολουθήθηκε μικτή μεθοδολογική προσέγγιση, με ερωτηματολόγια εμβύθισης και υποκειμενικού ρεαλισμού σε περιβάλλοντα ΑR/VR, συστηματική παρατήρηση και αποτιμήσεις «κριτικών φίλων». Η ανάλυση, με έμφαση στα ποιοτικά δεδομένα, ανέδειξε ενδείξεις μικρο-μετασχηματισμών στις αντιλήψεις των μαθητών/τριών προσχολικής αγωγής για τη φύση, το μουσείο και τον τουριστικό προορισμό. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η συστηματική, σταδιακή καθοδήγηση της αισθητικής εμπειρίας, ενισχύει την παρατήρηση, τη συναισθηματική έκφραση και τη σύνδεση των ψηφιακών εμπειριών με προηγούμενα βιώματα, ενώ παράλληλα καλλιεργεί πλουσιότερες και πιο θετικά χρωματισμένες αναπαραστάσεις του προορισμού. Η μελέτη υποστηρίζει ότι τα περιβάλλοντα AR/niVR όταν εντάσσονται σε διδακτικό πλαίσιο μετασχηματίζουσας αισθητικής μάθησης, μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλεία ανάπτυξης δημιουργικής και κριτικής σκέψης, κοινωνικών δεξιοτήτων και πρώιμης πολιτιστικής-τουριστικής συνείδησης στην προσχολική ηλικία.
Copyright (c) 2026 Αντωνία Γρίβα, Παναγιώτα Βάθη-Σαράβα, Μαρία Αργυροπούλου https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Ο ελληνοράφτης Νίκος Πλακίδας και η Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά
Το κείμενο αποτελεί απομαγνητοφωνημένη ομιλία στα εγκαίνια της έκθεσης «Με των αγγέλων φορεσιές στου νόστου το ταξίδι» με φορεσιές και κοσμήματα από τη Συλλογή του Νίκου Πλακίδα. Το φωτογραφικό υλικό από την ίδια παρουσίαση. Την έκθεση και την τιμητική εκδήλωση οργάνωσαν το Τμήμα Διοίκησης Τουρισμού, το Εργαστήριο Σκηνικής Πράξης και Λόγου του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών και του Πολιτιστικού Συλλόγου Μύλων Πατρών. Συντονισμός-επιμέλεια Διδάκτορος Μαρίας Αργυροπούλου.
Copyright (c) 2026 Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Από τον προσκυνητή στον ψηφιακό προσκυνητή: Η προσκυνηματική εμπειρία στην ψηφιακή εποχή-Κριτική ημισυστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση
Η παρούσα εργασία διερευνά τη μετάβαση από την παραδοσιακή μορφή του προσκυνητή προς την αναδυόμενη έννοια του ψηφιακού προσκυνητή, μέσα από κριτική, ημισυστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας για το προσκύνημα, τον θρησκευτικό τουρισμό, την ψηφιακή θρησκεία και τις τεχνολογικά διαμεσολαβημένες εμπειρίες ιερού χώρου. Η δομημένη αναζήτηση πραγματοποιήθηκε στις 22 Ιουνίου 2026, κάλυψε κατά κύριο λόγο την περίοδο 2000 έως 2026 και κατέληξε σε θεματικό σώμα 27 δημοσιεύσεων, ενώ μία επιπλέον μεθοδολογική πηγή χρησιμοποιείται για την τεκμηρίωση του τύπου της ανασκόπησης. Κεντρικός σκοπός είναι να διερευνηθεί αν ο ψηφιακός προσκυνητής μπορεί να νοηθεί ως συνεκτική κατηγορία ομπρέλα, ικανή να περιγράψει διαφορετικούς συνδυασμούς πνευματικής πρόθεσης, σχέσης με τον ιερό τόπο και ψηφιακής διαμεσολάβησης. Η σύνθεση οργανώνεται γύρω από την προσκυνηματική εμπειρία, το εικονικό και διαδικτυακό προσκύνημα, τη θρησκευτική συμμετοχή στο ψηφιακό περιβάλλον, την αυθεντικότητα και τη συμβολή της εικονικής και της επαυξημένης πραγματικότητας. Το άρθρο προτείνει τον ψηφιακό προσκυνητή ως αναλυτική κατηγορία που περιλαμβάνει εξ αποστάσεως και υβριδικές μορφές προσκυνηματικής εμπειρίας, χωρίς να εξισώνει την ψηφιακή πρόσβαση με τη φυσική μετάβαση. Η εργασία καταλήγει σε συγκριτική τυπολογία και διατυπώνει ελέγξιμες προτάσεις για μελλοντική εμπειρική έρευνα στον θρησκευτικό τουρισμό.
Copyright (c) 2026 Μάριος Σαράντης https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Επιστήμες και πολιτιστική κληρονομιά: Νέες προοπτικές στην εκπαίδευση και τον πολιτισμικό τουρισμό
Η ραγδαία ανάπτυξη των Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Επιστημών (Digital Humanities) έχει επιφέρει ριζικές αλλαγές στον τρόπο μελέτης, διαφύλαξης και ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η παρούσα εργασία εξετάζει τη διεπιστημονική σύγκλιση των ψηφιακών τεχνολογιών με την πολιτιστική κληρονομιά, εστιάζοντας στις προεκτάσεις της στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση και τον βιώσιμο πολιτισμικό τουρισμό. Μέσα από τη θεωρητική επισκόπηση διεθνών και εθνικών πρωτοβουλιών, όπως η ευρωπαϊκή ψηφιακή πλατφόρμα Europeana, αναλύεται η μετάβαση από τις παραδοσιακές μεθόδους τεκμηρίωσης σε καινοτόμες ψηφιακές πρακτικές, συμπεριλαμβανομένης της τρισδιάστατης (3D) ψηφιοποίησης, της ψηφιακής αφήγησης και της εξόρυξης κειμένων. Παρουσιάζεται μια ολοκληρωμένη διδακτική πρόταση που εφαρμόζει τις Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Επιστήμες στην εκπαίδευση, με στόχο την καλλιέργεια ψηφιακών δεξιοτήτων στους/στις φοιτητές/τριες και τη δημιουργία προσβάσιμων ψηφιακών πόρων για την τουριστική προβολή ιστορικών χώρων. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν ότι η ψηφιακή πολιτιστική κληρονομιά λειτουργεί ως καταλύτης για την εκπαιδευτική καινοτομία και την αειφόρο τουριστική ανάπτυξη, ενισχύοντας τη σύνδεση της ακαδημαϊκής έρευνας με την κοινωνία.
Copyright (c) 2026 Καλλιόπη Καλτσίδου https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Αφηγήσεις που ζωντανεύουν την ιστορία της Μονής Δαφνίου
Το παρόν άρθρο περιγράφει ένα βιωματικό εργαστήριο που έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια επιμορφωτικού σεμιναρίου για εκπαιδευτικούς Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στη Μονή Δαφνίου από το Κ.Ε.ΠΕ.Α. (Κέντρο Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία) Δραπετσώνας την σχολική χρονιά 2025-2026. Το βιωματικό εργαστήριο ήταν δομημένο με τέτοιο τρόπο ώστε μέσα από τις δραστηριότητές του οι εκπαιδευτικοί να περιδιαβούν στην Ιστορία του Μνημείου μέσα από αφηγήσεις προσώπων που πέρασαν από τη Μονή σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους.
Copyright (c) 2026 Βασιλική Βατικιώτου, Ιωάννα Φώκου, Λάμπρος Κουτσοθεοδωρής https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Η σχολική διαμεσολάβηση ομηλίκων στην ειδική επαγγελματική εκπαίδευση: Διετής μελέτη περίπτωσης
Η παρούσα μελέτη παρουσιάζει τη συστηματική σχεδίαση, υλοποίηση και αποτίμηση ενός διετούς προγράμματος Σχολικής Διαμεσολάβησης Ομηλίκων που εφαρμόστηκε στο Ενιαίο Ειδικό Επαγγελματικό Γυμνάσιο-Λύκειο (ΕΝ.Ε.Ε.ΓΥ.-Λ.) Αγρινίου κατά τα σχολικά έτη 2024-2025 και 2025-2026. Η σχολική διαμεσολάβηση αναλύεται ως μια εναλλακτική, επανορθωτική πρακτική επίλυσης συγκρούσεων, η οποία αντικαθιστά τις παραδοσιακές τιμωρητικές πρακτικές, προάγοντας τη μη βίαιη επικοινωνία, την ενεργητική ακρόαση και τη συμπερίληψη. Μέσα από μια εκτενή βιβλιογραφική ανασκόπηση, η παρέμβαση συγκρίνεται με προηγούμενες προσπάθειες στην ελληνική επικράτεια και εντάσσεται στο διεθνές πλαίσιο των Παρεμβάσεων με τη Μεσολάβηση Ομηλίκων (Peer-Mediated Interventions-PMI). Τα αποτελέσματα της διετούς εφαρμογής καταδεικνύουν σημαντική μείωση των ενδοσχολικών εντάσεων, ενίσχυση της συναισθηματικής νοημοσύνης και της ψυχικής ανθεκτικότητας των μαθητών/τριων με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, καθώς και τη διαμόρφωση ενός ασφαλούς, δημοκρατικού και συμπεριληπτικού σχολικού κλίματος.
Copyright (c) 2026 Μάριος Δημάκης https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Γραπτή Έκφραση στην Α΄ Λυκείου: Συγκριτική μελέτη μαθητών/τριών με και χωρίς Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες
Στόχος της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση της επίδοσης στη γραπτή έκφραση μαθητών/τριών της Α΄ Λυκείου με και χωρίς Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες και η ανάδειξη των διαφορών στις επιμέρους διαστάσεις της γραπτής έκφρασης ανάμεσα στις δύο εξισωμένες ομάδες. Συγκρίθηκαν οι γραπτές αφηγήσεις 30 μαθητών/τριών Τυπικής Ανάπτυξης και 30 μαθητών/τριών με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, ώστε να αξιολογηθεί η διαφορά που παρουσιάζουν οι δύο εξισωμένες ομάδες στην παραγωγή αφηγηματικού κειμένου και στις διαστάσεις Δομή, Οργάνωση, Λεξιλόγιο και Περιεχόμενο. Συνολικά συμμετείχαν 60 μαθητές/τριες Γενικών Λυκείων της Αττικής, οι οποίοι/οίες αξιολογήθηκαν με σταθμισμένα και άτυπα εργαλεία εντός δύο ακαδημαϊκών ωρών. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι μαθητές/τριες Τυπικής Ανάπτυξης σημείωσαν υψηλότερες επιδόσεις στη γραπτή έκφραση από την ομάδα των μαθητών/τριών με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, με στατιστικώς σημαντική διαφορά. Τα ευρήματα κρίνονται σημαντικά, καθώς δεν υπάρχουν παρόμοιες έρευνες στην ελληνική βιβλιογραφία για τη βαθμίδα του Λυκείου και αναμένεται να συμβάλουν ουσιαστικά στον σχεδιασμό διδακτικών παρεμβάσεων.
Copyright (c) 2026 Ελευθερία Λούκου, Φαίη Αντωνίου https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Εθνικές επέτειοι στην Ελλάδα και τη Σερβία (19ος - 21ος αιώνας)
Οι σύγχρονες παιδαγωγικές θεωρίες, σκοπεύοντας στην ανάπτυξη των γνωστικών, συναισθηματικών και ψυχοκινητικών δεξιοτήτων όλων των παιδιών, προτείνουν τα Προγράμματα Σπουδών να επιτρέπουν την αυτενέργεια του/της εκπαιδευτικού να οργανώσει τη διδασκαλία του/της ανάλογα με τις ανάγκες τους. Αναπόσπαστο κομμάτι της σχολικής ζωής μέχρι και σήμερα αποτελεί ο εορτασμός των εθνικών επετείων. Απώτερος σκοπός της εργασίας είναι να γίνει μια συστηματική ανάλυση των εθνικών επετείων στην Ελλάδα και τη Σερβία από τον 19ο έως τον 21ο αιώνα, με έμφαση στον ρόλο τους στη διαμόρφωση της συλλογικής μνήμης και της εθνικής ταυτότητας. Συγκεκριμένα εξετάζονται η 25η Μαρτίου 1821 και η 28η Οκτωβρίου 1940 στην Ελλάδα, καθώς και η 15η Φεβρουαρίου 1804 και η 11η Νοεμβρίου 1918 στη Σερβία, και αναδεικνύονται μέσα από τη συγκριτική προσέγγιση τόσο τα κοινά στοιχεία όσο και οι διαφοροποιήσεις στις εθνικές αφηγήσεις των δύο χωρών. Οι εθνικές επέτειοι στην Ελλάδα και τη Σερβία αποδεικνύουν ότι η ιστορική μνήμη δεν είναι στατική ούτε ουδέτερη, αλλά αποτέλεσμα κοινωνικών και πολιτικών διεργασιών. Η μελέτη τους συμβάλλει στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα έθνη επιλέγουν να θυμούνται το παρελθόν τους και ανοίγει τον δρόμο για μια πιο κριτική προσέγγιση της βαλκανικής ιστορίας.
Copyright (c) 2026 Ευγενία Μπαζάνη https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Διερεύνηση απόψεων του ρόλου των Διευθυντών/ντριών στην αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου και την αυτοαξιολόγηση της σχολικής μονάδας: Μια ποιοτική προσέγγιση
Η παρούσα μελέτη εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των ευρωπαϊκών πολιτικών εκπαιδευτικής διακυβέρνησης και διασφάλισης ποιότητας, οι οποίες τα τελευταία χρόνια δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη μηχανισμών εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης των σχολικών μονάδων με σκοπό την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας, της λογοδοσίας και της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος των Διευθυντών και Διευθυντριών θεωρείται καθοριστικός παράγοντας για την επιτυχή εφαρμογή των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων και την καλλιέργεια κουλτούρας αξιολόγησης στη σχολική κοινότητα. Ειδικότερα, η έρευνα εξετάζει τον ρόλο, τις αντιλήψεις και τις πρακτικές των Διευθυντών/ντριών σχολικών μονάδων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης σχετικά με την εφαρμογή της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου και της αυτοαξιολόγησης της σχολικής μονάδας κατά το σχολικό έτος 2021-2022 στο πλαίσιο διπλωματικής εργασίας. Η μελέτη εστιάζει στην περίοδο επανεισαγωγής των διαδικασιών αξιολόγησης στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, η οποία συνέπεσε με σημαντικές θεσμικές μεταβολές και αυξημένες διοικητικές απαιτήσεις για τα στελέχη της εκπαίδευσης. Για την επίτευξη των στόχων της, υιοθετήθηκε ποιοτική ερευνητική προσέγγιση, με στόχο τη σε βάθος κατανόηση των εμπειριών, των στάσεων και των πρακτικών που ανέπτυξαν οι Διευθυντές/ντριες κατά την εφαρμογή της αξιολόγησης. Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε μέσω ημιδομημένων συνεντεύξεων με δέκα Διευθυντές και Διευθύντριες σχολείων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης της Κεντρικής Μακεδονίας και της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, ενώ η επεξεργασία των δεδομένων βασίστηκε στη μέθοδο της θεματικής ανάλυσης. Κεντρικός σκοπός της έρευνας ήταν να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο οι Διευθυντές/ντριες αντιλαμβάνονται, οργανώνουν και διαχειρίζονται τη διαδικασία της αυτοαξιολόγησης, να αναδειχθούν οι διοικητικές και ηγετικές πρακτικές που αξιοποίησαν κατά την υλοποίησή της, καθώς και να αποτιμηθεί η επίδραση της διαδικασίας στη λειτουργία των σχολείων.
Copyright (c) 2026 Βασιλική Χατζηευθυμίου https://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Η παρούσα εργασία παρουσιάζει την καινοτόμο εκπαιδευτική δράση «Μεσογειακή Αποστολή: Υγεία και Γεύση», η οποία υλοποιήθηκε στη Δ΄ τάξη του 2ου Πειραματικού Δημοτικού Σχολείου Ρόδου κατά το σχολικό έτος 2025–2026. Η δράση σχεδιάστηκε στο πλαίσιο του μαθήματος της Μελέτης Περιβάλλοντος και βασίστηκε στις αρχές της διαφοροποιημένης διδασκαλίας, της βιωματικής μάθησης και της ομαδοσυνεργατικής προσέγγισης. Στόχος της ήταν η καλλιέργεια γνώσεων, δεξιοτήτων και στάσεων που σχετίζονται με τη Μεσογειακή Διατροφή και τον υγιεινό τρόπο ζωής. Στην εφαρμογή συμμετείχαν 16 μαθητές/τριες της Δ΄ τάξης, οι οποίοι/οίες εμπλέχθηκαν σε ποικίλες δραστηριότητες διερεύνησης, δημιουργικής έκφρασης, συνεργασίας και αναστοχασμού. Η αξιολόγηση της δράσης πραγματοποιήθηκε μέσω ερωτηματολογίων, συστηματικής παρατήρησης και ανάλυσης των παραγόμενων μαθητικών έργων. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν υψηλό βαθμό συμμετοχής, ενίσχυση των γνώσεων γύρω από τη διατροφή, βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των μαθητών/τριών και θετική στάση απέναντι στις βιωματικές μορφές μάθησης. Η δράση επιβεβαιώνει τη σημασία των καινοτόμων διδακτικών προσεγγίσεων στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση και αναδεικνύει τη δυνατότητα σύνδεσης της σχολικής γνώσης με την καθημερινή ζωή των μαθητών/τριών.
Copyright (c) 2026 Αικατερίνη Παναγιούλα Διακογεωργίου https://creativecommons.org/licenses/by/4.0