Η δημιουργικότητα ως γνωστικό, κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο: θεωρητικές προσεγγίσεις και η θέση της στην τυπική και μη τυπική εκπαίδευση

Περίληψη

Το άρθρο αυτό εξετάζει τη δημιουργικότητα ως πολυδιάστατο και κοινωνικά διαμεσολαβημένο φαινόμενο στο πεδίο της εκπαίδευσης, εστιάζοντας στη δυναμική σχέση ανάμεσα στην τυπική και τη μη τυπική μάθηση. Μέσα από κριτική ανασύνθεση βασικών θεωρητικών προσεγγίσεων -γνωστικών, κοινωνικοπολιτισμικών και συστημικών- αναδεικνύεται ότι η δημιουργικότητα δε συνιστά αποκλειστικά ατομική ικανότητα, αλλά αναπτύσσεται εντός συγκεκριμένων παιδαγωγικών, θεσμικών και πολιτισμικών πλαισίων. Η ανάλυση της τυπικής εκπαίδευσης καταδεικνύει τις εντάσεις που προκύπτουν από την τυποποίηση των αναλυτικών προγραμμάτων, τον εξετασιοκεντρικό προσανατολισμό και τις περιορισμένες δυνατότητες παιδαγωγικού πειραματισμού, ενώ η διερεύνηση της μη τυπικής εκπαίδευσης αναδεικνύει τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα ως προς τη συμμετοχικότητα, τη βιωματική μάθηση και την καλλιέργεια της δημιουργικής αυτονομίας. Στο πλαίσιο αυτό, η μελέτη προτείνει τη μετάβαση από τη θεσμική διάκριση τυπικής-μη τυπικής εκπαίδευσης προς την έννοια ενός ενιαίου οικοσυστήματος δημιουργικής μάθησης, στο οποίο σχολείο, κοινότητα και πολιτισμικοί φορείς λειτουργούν συμπληρωματικά. Η δημιουργικότητα προσεγγίζεται, τελικά, ως θεμελιώδης παιδαγωγική αρχή και ως κρίσιμος παράγοντας για την ανάπτυξη κριτικών, ενεργών και κοινωνικά υπεύθυνων πολιτών στον 21ο αιώνα