Αναζητώντας την εικαστική αίσθηση: H αυτοδίδακτη δημιουργία και ο πηγαίος εικαστικός κώδικας

Περίληψη

Η παρούσα μελέτη προσεγγίζει την αυτοδίδακτη και outsider καλλιτεχνική δημιουργία στον σύγχρονο ελληνικό χώρο ως έκφραση μιας έμφυτης και καθολικής ανθρώπινης ανάγκης. Στο επίκεντρο τίθεται η έννοια του «Πηγαίου Εικαστικού Κώδικα», ως ερμηνευτικό σχήμα κατανόησης της καλλιτεχνικής πράξης ως βιωματικής, δυναμικής και μη θεσμικά διαμεσολαβημένης διαδικασίας. Η μελέτη αναπτύσσεται στο πεδίο της καλλιτεχνικής έρευνας, με άξονα τη μεθοδολογία της a/r/tography, όπου η καλλιτεχνική δημιουργία, η έρευνα και η παιδαγωγική πράξη συνυπάρχουν ως ενιαία διαδικασία παραγωγής γνώσης. Μέσα από επιτόπια έρευνα, καταγραφή και τεκμηρίωση περιπτώσεων αυτοδίδακτων δημιουργών, με πυξίδα πάντα την εικαστική αίσθηση, αναδεικνύονται μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης που αναπτύσσονται εκτός θεσμικών πλαισίων. Η μελέτη επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει τα όρια της ναΐφ και αυτοδίδακτης τέχνης στην Ελλάδα, διευρύνοντας το πεδίο πέρα από τη ζωγραφική και αναδεικνύοντας αφανείς δημιουργούς, με ιδιαίτερη έμφαση στις γυναικείες παρουσίες. Επιπλέον, η έρευνα αναδεικνύει τη σημασία της καλλιτεχνικής δημιουργίας στο πλαίσιο της εκπαίδευσης ενηλίκων και της δια βίου μάθησης, προσεγγίζοντάς την ως μορφή άτυπης μάθησης. Η παρούσα έρευνα αποτελεί την απαρχή ενός ευρύτερου project με τίτλο «Πηγαίος Εικαστικός Κώδικας», το οποίο θα συνεχίσει να εξερευνά και να αναδεικνύει αυτοδίδακτες καλλιτεχνικές πρακτικές. Συνολικά, προτείνεται ένα διευρυμένο θεωρητικό πλαίσιο, όπου η τέχνη νοείται ως πεδίο έκφρασης, γνώσης και εμπειρίας, το οποίο υπερβαίνει τα όρια της θεσμικής τέχνης και επανατοποθετείται ως θεμελιώδης διάσταση της ανθρώπινης ύπαρξης.