Από τη λογοτεχνική εμπειρία στην ενεργό πολιτειότητα: Διδακτικός σχεδιασμός με αφετηρία το «Δρακοπαραμύθι» της Αγγελικής Βαρελλά

Περίληψη

Η σύγχρονη διδακτική της λογοτεχνίας, όπως αποτυπώνεται στα Νέα Προγράμματα Σπουδών για τη Γλώσσα, μετατοπίζει το ενδιαφέρον από την αναπαραγωγή της γνώσης προς την ενεργό νοηματοδότηση των λογοτεχνικών κειμένων, την ανάπτυξη πολλαπλών γραμματισμών και την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης. Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα εργασία παρουσιάζει μια διδακτική εφαρμογή με αφετηρία το λογοτεχνικό κείμενο «Δρακοπαραμύθι» της Αγγελικής Βαρελλά, η οποία αξιοποιεί τη δημιουργική γραφή, την πολυτροπική προσέγγιση, τις θεατροπαιδαγωγικές τεχνικές και τη συνεργατική διερεύνηση, προκειμένου οι μαθητές/τριες να οικοδομήσουν προσωπικά και συλλογικά νοήματα, να αναπτύξουν δεξιότητες κριτικού γραμματισμού και να συνδέσουν τη λογοτεχνική εμπειρία με σύγχρονα κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα. Η πρόταση στηρίζεται στις αρχές του κοινωνικοπολιτισμικού εποικοδομισμού, της θεωρίας της αισθητικής ανταπόκρισης, του κριτικού γραμματισμού και των πολυγραμματισμών, ενώ παράλληλα ενσωματώνει δημιουργικές και βιωματικές πρακτικές μάθησης που προωθούν τη συνεργασία, τον αναστοχασμό και την ενεργό συμμετοχή των μαθητών/τριών. Η διδακτική διαδικασία οργανώνεται σε προαναγνωστικό, αναγνωστικό και μετααναγνωστικό στάδιο, κατά τα οποία οι μαθητές/τριες καλούνται να παρατηρήσουν, να υποθέσουν, να δημιουργήσουν, να συγκρίνουν, να ερμηνεύσουν, να δραματοποιήσουν και να επιχειρηματολογήσουν, μεταβαίνοντας σταδιακά από την προσωπική εμπειρία στη συλλογική διαπραγμάτευση των νοημάτων του κειμένου. Η πρωτοτυπία της προτεινόμενης εφαρμογής έγκειται στην αντιστροφή της συνήθους διδακτικής πορείας, καθώς η δημιουργία προσωπικών αφηγήσεων προηγείται της ανάγνωσης του λογοτεχνικού έργου, μετατρέποντας την ανάγνωση σε διαδικασία αναστοχασμού, αναδιαπραγμάτευσης και ανακατασκευής του νοήματος. Με τον τρόπο αυτό, η λογοτεχνία λειτουργεί όχι μόνο ως αντικείμενο αισθητικής απόλαυσης αλλά και ως πεδίο ανάπτυξης του κριτικού γραμματισμού, της δημιουργικότητας, της δημοκρατικής συμμετοχής και της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης.